Помніцца, як у час майго далёкага дзяцінства настойліва хадзілі чуткі аб падземным ходзе, што цягнуўся дзесьці ад касцёла на той бок ракі. Дзіўна ўсё гэта. Адкуль можа ўзяцца падземны ход? А яшчэ была легенда (яна нават трапіла ў зборнік легенд Беларусі) пра хлопца, што знайшоў на тым беразе Віліі ўваход у падзямелле. Ён спусціўся туды, запаліўшы факел, і пайшоў. Раптам перед ім адкрылася зала, у якой пасярод стаяў сундук. Хлопец адчыніў — а там ляжала змяя.

  Вось і ўсё. Такая дзіўная гісторыя. Але яна моцна засела ў дзіцячай памяці.

  А цяпер пра далёкіх_далёкіх продкаў, з чыім існаваннем звязана і гэтае падзямелле, і гэтая змяя.

Калісьці, у XIII стагоддзі, на берагі Вяллі прыйшлі людзі са славянскага племені велетаў-люцічаў. Гэта былі палабскія славяне, вымушаныя пакінуць родныя землі пад націскам германскіх плямён. Яны былі ваяўнічым родам, таму германцам не ўдалося іх знішчыць. Велеты-люцічы пачалі засяляць берагі Нёмана і Вяллі. Край, дзе яны існавалі, пачалі называць Лютвой. З усім чужынцамі яны не былі, размаўлялі на зразумелай мове. Потым іх правадыры парадніліся з Полацкімі князямі. Многія вучоныя лічуць, што менавіта велеты-люцічы з'явіліся этнічнай дамінантай у станаўленні дзяржавы, пазней названай Вялікае Княства Літоўскае. Легендарныя князі Міндоўг, Віцень, Гедымін, якія славіліся сваёй ваяўнічасцю, паходзілі з гэтага племені.

  Велеты-люцічы спачатку былі язычнікамі. Яны будавалі падземныя капішчы, дзе адпраўлялі свае рэлігійныя культы. Іх татэмнай жывёлай быў вуж. З_за гэтага іх лічылі таямнічым, містычным родам. Мабыць, таму так адчуваецца містыка нашых мясцін: ракі, урочышч, узгоркаў. І таму існуе павер'е, што вужыка крыўдзіць нельга — грэх.

  Ці не культавы будынак нашых продкаў — велетаў-люцічаў — знайшоў той хлопец з легенды праз многа-многа стагоддзяў?

Аксана СМІРНОВА (КАЧАН),

г. Вілейка

Шлях Перамогі