Дзіўнаваты народ беларусы. Чужую гісторыю й спадчыну прызнаюць за сваю, ад сваёй адракаюцца. Колькі ўжо яе параздавана суседзям (і ня толькі). Нават сваю краіну – Літву – аддалі жмудам – маўляў, гэта вы ліцьвіны, а мы – так, русы, белыя толькі...



Гэтаксама й пазбавіліся (не без чужое дапамогі) і гістарычных асоб-землякоў. Вялікага князя Літоўскага, стаўшага каралём Польшчы, называем палякам. Хоць ён да самае сваёй сьмерці прынцыпова так і ня вывучыў польскае мовы. І ўсе дакументы, пісаныя яго рукою, – на мове літоўскай (ня блытаць зь летувіскай-жмудзінскай) – мове старабеларускай. А між іншым, апошнім часам польскія гісторыкі пакрысе прыходзяць да разумення таго, што Ягелоны (дынастыя нашчадкаў Ягайлы) – зусім ня польская дынастыя, а дынастыя іншаземцаў на польскім каралеўскім стальцы. Атрымоўваецца, палякі Ягелонаў «аддаюць». Застаецца толькі «забраць», ды ніхто пакуль не забірае. Нічога, жмуды-летувісы хутка прыбяруць, ды «створаць» яшчэ адну «летувіскую» дынастыю.



Ёсьць і нездаровая тэндэнцыя ў некаторых нашых суседзяў «ствараць» сабе гістарычных герояў. У гэтай справе значных посьпехаў дасягнулі нашыя «браты з усходу». Найболей шчыравала бальшавіцкая прапаганда пры Сталіне. Былі «створаны» гэткія маскоўскія «героі», як Дзьмітры Данскі (на 3/4 татарын, верны падданы цара Тахтамыша), Іван Сусанін (паводле легенды, завёў некалькі беларускіх палкоў на пагібель у балаты), Аляксандр Неўскі (названы сын цара Батыя, першы з маскоўскіх князькоў узьведзены ў ранг Чынгізідаў; жорстка падаўляў усе паўстанні супраць Арды).



А вось нам, беларусам, варта было б ацаніці ролю Аляксандра Неўскага ў нашае гісторыі. Якое дачыненне ён мае да сучаснай Беларусі? – спытаеце вы. Непасрэднае! У 1239 годзе Аляксандр, князь Наўгародскі, бярэ ў жонкі дачку памерлага полацкага князя Брачыслава і становіцца дзевічным князем Полацкім. З гэтага часу ён мае дзьве князкія пячаткі: наўгародская «Георгій Пабеданосец» і (увага!) полацкая «Пагоня». Так, менавіта на пячатцы князя полацкага Аляксандра дайшла да нас самая старажытная зь вядомых выява нашага герба – Пагоні. Але з таго, што гэты герб Аляксандр атрымаў разам з полацкім стальцам вынікае, што Пагоня і раней існавала як герб крывічэй. Проста захавалася яна з гэтага часу.



Дык ці доўга шчэ мы будзем адракаціся ад роднае гісторыі і ад дзядоў сваіх? Ці ня варта адраджаць у сваёй памяці постаці, падзеі, сымбалі нашае, свойнае гісторыі й роду?




Якуб Цьвік

Праглядаў: 385